WELCOME TO FORDON (NEAR BROMBERG ) BYDGOSZCZ-POLAND.
Contact just in English, Russian, Polish or German.

ODBUDUJMY FORDOŃSKI POMNIK NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA.

Wszystko o dziejach Fordonu i okolicach.
Jeżeli dokonałeś odkrycia, znasz jakieś rodzinne legendy, przekazy,które nie ujrzały światła dziennego, posiadasz ciekawe materiały o Fordonie np. zdjęcia, dokumenty, które są twoją własnością i chcesz się nimi podzielić skontaktuj się hkfordon1@gmal.com

Jeżeli szukasz swoich przodków czy informacji związanych z Fordonem to być może będę w stanie Ci pomóc, gdyż jestem historykiem i anglistą, urodziłem się w Fordonie. Mogę bezpłatnie załączyć Twój apel jako post. Tego bloga za pomocą "wbudowanego" tutaj translatora czytają ludzie z całego świata i czasem kontaktują się w różnych sprawach. Taka moja pasja.


wtorek, 11 marca 2014

Barak lub baraki dla Niemców w Fordonie.

Niegdyś od rodowitej mieszkanki naszego miasta, dowiedziałem się  o starszej kobiecie pochodzenia niemieckiego - Fordoniance, którą po zakończeniu  II wojny  światowej przetrzymywano w baraku wraz z niemieckimi jeńcami.  Barak ten lub baraki miał pełnić funkcję tymczasowego " aresztu ".  Zdaniem mojej Rozmówczyni, obiekt ten mieścił się na przeciwko szkoły podstawowej nr. 4 w obecnym Starym Fordonie.

Panorama Fordonu, rok 1941 -  naniesienia dokonane przez HKFordon.
Źródło - zdjęcie pochodzi z książki pt. " Dzieje Fordonu i okolic, red. Z. Biegański, Bydgoszcz 1997, s. 126

Po pewnym czasie udało mi się pozyskać kolejne informacje na ten temat.  Zawdzięczam to emerytowanemu mieszkańcowi Fordonu, który do dzisiaj pamięta tamte czasy.

Mój świadek, potwierdza istnienie jednego lub dwóch baraków w tym miejscu, gdzie w latach osiemdziesiątych i być może późniejszych stał kiosk  na przeciwko szkoły nr 4. Po kilku minutach  
stwierdził, że raczej była to pojedyńcza, lecz znacznych rozmiarów drewniana budowla.  Rozciągała się ona od frontu ulicy Wyzwolenia zahaczając o dwie jej działki w pobliskim sąsiedztwie ul. Krygiera. Sam obiekt jeszcze długo stał po wojnie, zanim  go rozebrano, stąd mój Rozmówca pamiętał go z autopsji. 

Zdaniem  mojego  Świadka, w tym baraku zgromadzono ubogich Niemców, którzy nie opuścili Fordonu. Podobno eksmitowano ich z okolicznych domów. Barak miał pełnić funkcję " obozu " na rzecz, którego Niemcy musieli wykonywać pewne świadczenia np.  prace porządkowo - gospodarcze na rzecz miasta. W baraku oczekiwali oni na transporty ewakuowania się na zachód, do Niemiec. 
Niektórzy z Niemców, którzy mieli dobrą opinię wśród społeczności polskiej lub w jakikolwiek inny sposób związani byli z naszym narodem np. węzłem małżeńskim, zdeklarowali się pozostać na stałe w Fordonie.
Niestety mój Rozmówca nie wie jak barak wyglądał w środku. Wiadomo, że mieszkały w nim niemieckie rodziny, dodaje.

Zdaniem mojego Rozmówcy,  przypuszczalnie barak nie pełnił funkcji aresztu i raczej nie był  ogrodzony. Wykluczył  on także, jakieś formy służby nadzoru, wokół baraku. 

W bliżej nie określonym czasie, drewniana budowla została rozebrana, a jej elementy wykorzystano do postawienia kolejnego  " baraku "  na terenie byłej szkoły podstawowej nr 4 przy ul. Wyzwolenia albo przeniesiono go w całości.  Niestety Rozmówca nie był  w pełni pewien, co do tego ostatniego stwierdzenia.  Obiekt ten przeznaczono na salę gimnastyczną, którą z czasów PRL -u zapewne pamięta nie jeden Fordoniak.  Tak więc, fordońska sala gimnastyczna, w jakimś stopniu odzwierciedlała zewnętrzny wygląd wyżej wzmiankowanej drewnianej budowli lub z zewnątrz wyglądała identycznie.
 Źródło - na podstawie rozmowy HKFordon z emerytowanym Fordoniakiem , 11 listopad 2012 r.

Jak widać w powyższych relacjach, pewne elementy  przekazów zarysowują się spójnie, a inne są rozbieżne.

Pewne informacje możemy znaleźć w książce pt. "" Dzieje Fordonu i okolic "". Pojawia się tam przekaz o baraku szkolnym, który wybudowano  już na początku XX wieku. Planowano ten obiekt przeznaczyć na  halę sportową. Jednak trudno powiedzieć, co się z nim stało.

" W 1906 r. wybudowano barak szkolny  o powierzchni 216 m 2, który początkowo miał służyć jako hala sportowa. "
Źródło - Dzieje Fordonu i okolic, red. Z. Biegański, Bydgoszcz 1997, s. 67

" W pierwszych latach powojennych mieszkali jeszcze w Fordonie w barakach przy ul.  Świeckiej  Niemcy, których zatrudniano przy pracach porządkowych w mieście. W lipcu 1947 r. osadzeni zostali w obozie w Potulicach, stąd też statystyka ludnościowa Fordonu za rok 1947 wykazuje spadek ilościowy.  " 
Źródło - Dzieje Fordonu i okolic, red. Z. Biegański, Bydgoszcz 1997, s. 150

Warto pamiętać, że dawna ul. Świecka to dzisiejsza Wyzwolenia.

Natomiast w Kronice Bydgoskiej napisano  " ... utworzono na terenie miasta i jego obrzeżach szereg obozów internowania,  ( w relacjach Niemców tam przebywających  określano je pojęciem  " Internierungslager " ). Znajdowały się one w obrębie bydgoskich dzielnic: Bartodzieje, Glinki, Zimne Wody i miejscowości ( przedmieść ) Czersko, Fordon , Łegnowo, Myślęcinek, Nowa Wieś Wielka. 

Sytuacja osadzonych w tych obozach jeńców była bardzo trudna. W wielu przypadkach zachowanie się strażników obozowych wobec więźniów przypominało relacje z okresu minionej wojny.
Źródło - Kronika Bydgoska, 1993  T. 15, s. 26  - Dostęp online - http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=41344&from=&dirids=1&ver_id=&lp=2&QI=


Następnie w tym opracowaniu pewna Niemka - osadzona wspomina warunki życia obozu internowania w Łęgnowie "   naszymi kwaterami były baraki, które przy mocnym porywie wiatru  mogły się przewrócić, do tego panowało w nich niezliczone robactwo, jak wszy, pluskwy, pchły. Myszy i szczury grasowały na naszych pryczach. "

Ze względu na złe warunki higieniczne w Łęgnowie, osadzonych dotknęła epidemia tyfusu.  

 " ... sadystyczne, niepisane reguły obozowe ustalane przez komendantów i funkcjonariuszy więziennych wpłynęły niekorzystnie na stan informacji o danym obozie. Wymienione obozy były stopniowo likwidowane a więźniów przekazywano do Potulic. " 
Źródło - Kronika Bydgoska, 1993  T. 15, s. 26  - Dostęp online - http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=41344&from=&dirids=1&ver_id=&lp=2&QI=

A jakie warunki panowały w fordońskim baraku/ barakach dla Niemców i jak ich tam rzeczywiście  traktowano  ? 

Niestety, obiektywna prawda ma wiele twarzy,
 Fordoniacy trafiali do Potulic. 

" Każdy w podbydgoskich Potulicach wie, że w latach wojny Niemcy utworzyli w tym miasteczku obóz, w którym więziono, głodzono i zmuszano do ciężkiej pracy tysiące Polaków. Była to głównie ludność cywilna, także wiele kobiet i dzieci. Zmarli w obozie pochowani są w jednakowych mogiłach, leżą pod jednakowymi, kamiennymi krzyżami. Teren cmentarza zaś jest miejscem uroczystości czczących ich pamięć. Obozowi i zbrodniom okupanta poświęcona jest też Izba Pamięci w miejscowej szkole. Uczniowie o obozie, którego miejsce zajmuje dziś więzienie, uczą się na lekcjach. Nie dowiedzieli się jednak, że kiedy z obozu wyszli Polacy, wkrótce trafili do niego Niemcy z okolic Bydgoszczy i Pomorza. Również ludność cywilna - dzieci, kobiety i starcy. Obóz dla Niemców istniał od 1945 do 1950 roku.

 W tym czasie byli polscy więźniowie zamienili się w strażników. Zachowały się do dziś księgi zmarłych obu obozów. W pierwszym było to 1297 osób, w drugim - 3100. Zwłoki niemieckich więźniów wrzucano za miastem do dołów na wyrobisku po piasku. Z czasem miejsce to przekształciło się w śmietnisko. Na zapomnianych prochach, o których istnieniu niewielu wie i nie chce wiedzieć, zalega dziś kilkumetrowa warstwa betonowych płyt, odpadów chemicznych i wszelkiego śmiecia.. "
 (źródło: www.tvp.com.pl    https://www.youtube.com/watch?v=Y5MMElB_DiA )

FILM  - Casus Potulice - dwa obozy - dla Polaków, a po zakończeniu wojny dla Niemców

                                  FILM w poniższym linku.
 http://www.tvp.pl/historia/rocznice-i-wydarzenia/szlaki-pamieci/wideo/casus-potulice

Key words : Germans  Lagers Lager Potulitz (dt. Nakel)  in der Pommern  in der polnischen Stadt Kriegsgefangene  prisoners of war  cuarteles para los alemanes en Polonia prisioneros de guerra en Fordon  caserne des Allemands en Pologne Hütte  Kaserne Kaserne für die Deutschen in Polen prisonniers de guerre en  Lager Lebrechtsdorf–Potulitz the camps camp Fordon in Polland
Ortschaft in der Stadt- und Landgemeinde Bydgoszcz / Bromberg Fordon

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz